Yapay Zeka ile Kurgu İnşası

​Bir roman fikri zihninize düştüğünde, o fikir genellikle dağınık bir yapboz gibidir. Elinizde harika bir mekan, ilginç bir karakter veya çarpıcı bir olay olabilir; ancak bunları tutarlı bir olay örgüsüne (plot) dönüştürmek, yazarlığın en sancılı sürecidir.

​Bir roman fikri zihninize düştüğünde, o fikir genellikle dağınık bir yapboz gibidir. Elinizde harika bir mekan, ilginç bir karakter veya çarpıcı bir olay olabilir; ancak bunları tutarlı bir olay örgüsüne (plot) dönüştürmek, yazarlığın en sancılı sürecidir.

2025 yılında yapay zeka, bu sancılı süreçte yazarların "yaratıcı ortağı" haline geldi. Bu rehberde, teorik bilgileri bir kenara bırakıp gerçek bir uygulama yapacağız. Taşranın kasvetini, çekilen bir gölün hüznünü ve bürokrasinin soğuk yüzünü yapay zeka ile nasıl kurgulayacağımızı, somut bir örnek üzerinden inceleyeceğiz.

​Örnek Vaka: "Çekilen Sular"

Bu rehber boyunca üzerinde çalışacağımız roman taslağı şu şekilde:
​Konsept: Yıl 2020. Türkiye taşrası, Eğirdir. Kuraklık nedeniyle çekilen göl sularının altından insan kemikleri çıkar. Yerel gazeteci Feridun, toplum, polis, askeriye ve bürokrasi denkleminde bu kemiklerin kime ait olduğunu bulmaya çalışırken, kasabanın hasıraltı edilmiş geçmişiyle yüzleşir.
​Gelin, bu fikri yapay zeka araçlarını (Sudowrite, Claude 3.5 veya ChatGPT) kullanarak nasıl profesyonel bir taslağa dönüştürdüğümüze bakalım.

1. Adım: Olay Örgüsünün İskeletini Kurmak
​Elimizde güçlü bir atmosfer var ama hikayenin "akışı" eksik. Feridun bu kemikleri bulduğunda ne yapacak? Onu durduran güç ne olacak?
​Yapay zekayı burada bir "kurgu mimarı" olarak kullanıyoruz.

Yazarın Girdiği Komut (Prompt):

​"2020 Eğirdir'de geçen bir polisiye kurguluyorum. Kuraklık sonucu çekilen gölde insan kemikleri bulunuyor. Ana karakterim yerel gazeteci Feridun. Bana Joseph Campbell’ın 'Kahramanın Yolculuğu' modeline uygun, bürokrasi ve askeriye gerilimini içeren 3 perdelik bir olay örgüsü çıkar. Ana çatışma ne olmalı?"

​AI'nın Çıktısı (Özetlenmiş):

​1. Perde (Statükonun Bozulması): Feridun, gölün çekilmesini haber yapmak için kıyıda fotoğraflar çekerken kemikleri tesadüfen bulur. Jandarma olayı "eski bir mezarlık kalıntısı" diyerek kapatmaya çalışır, ancak Feridun kemiklerin arasındaki metal bir parçanın (eski bir askeri mühimmat kutusu parçası) fotoğrafını çekmiştir.
​2. Perde (Çatışma): Feridun fotoğrafı yayınlamadan önce tehditler almaya başlar. Araştırmaları onu 1990'larda bölgede konuşlanmış geçici bir askeri birliğe götürür. Kasaba esnafı, "turizm etkilenir" korkusuyla Feridun'a sırt çevirir.
​3. Perde (Çözüm): Kuraklığın devam etmesiyle sular daha da çekilir ve asıl suç mahallinin (eski bir sığınak girişi) tamamı ortaya çıkar. Feridun, elindeki kanıtlarla savcılığa gitmek ile haberi sızdırmak arasında bir seçim yapmak zorunda kalır.
​2. Aşama: Sosyolojik Derinlik ve Karakter Denklemi
​Polisiye sadece "katil kim" sorusu değildir; toplumun suça nasıl tepki verdiğidir. Feridun'un karşısına dikilen "devlet baba" figürünü karikatürize etmeden, gri bir alanda yazmak istedik.

Yazarın AI ile Paslaşması:

​"Feridun'un karşısındaki Polis Şefi karakterini kurgula. Bu adam kötü biri değil ama emekliliğine iki yıl kalmış, başı ağrımasın istiyor. Feridun'un babasıyla da eski bir hukuku var. Bu çatışmayı içeren bir diyalog sahnesi önerir misin?"

​AI'nın Sahne Önerisi:

​Mekan: Göl kenarında salaş bir balık restoranı.
Aksiyon: Polis şefi, Feridun'un tabağına fazladan bir parça balık koyar. Babacan ama tehditkar bir tonla konuşur:
"Bak evlat, göl çekiliyor. Doğa bile bazı şeyleri örtmekten vazgeçmiş ama biz doğa değiliz. O kemikler suyun altında huzurluydu. Suyu bulandırırsan, sadece balıklar değil, hepimiz boğuluruz. Baban hatırına söylüyorum: Bu dosyayı kapat."
​3. Aşama: Atmosfer ve Mekan Tasviri (Duyu Analizi)
​Eğirdir'in o melankolik havasını, elma bahçelerini ve kuraklığın yarattığı tekinsizliği okuyucuya hissettirmemiz gerekiyordu. AI'dan "görsel" değil "duyusal" bir betimleme istedik.

​Yazarın Komutu:

​"Çekilen gölün yarattığı o kurak, çatlamış toprak kokusunu, Eğirdir'in sisli sabahını ve insanların üzerindeki o bekleyişi anlatan edebi bir paragraf yazar mısın?"

​Ortaya Çıkan Metin:

​"Eğirdir Gölü, bir zamanlar kıyılarını döven o hırçın maviliğini kaybetmiş, geride balık pulları gibi parlayan tuz lekeleri ve çatlamış bir çamur deryası bırakmıştı. Sabah sisi, Sivri Dağı'nın eteklerine bir kefen gibi çökmüştü. Feridun iskelenin paslı demirlerine yaslandığında burnuna gelen tek şey yosun değil; yıllanmış bir adaletsizliğin rutubetli kokusuydu. Kasaba, nefesini tutmuş, suların daha ne kadar çekileceğini ve hangi günahların yüzeye vuracağını bekliyordu."
​4. Aşama: Mantık Hatalarının (Plot Holes) Denetimi
​Yazarların en büyük kör noktası, kurgudaki mantık hatalarıdır. Taslağımızı AI'ya geri yükledik ve eleştirmesini istedik.

​AI'nın Uyarısı:

"Feridun'un kemikleri bulduktan sonra doğrudan ulusal basına gitmemesi mantıksız görünüyor. Neden yerel gazetede ısrar ediyor?"

​Yazarın Çözümü (Revize):

Bu uyarı üzerine kurguya şu detayı ekledik: Feridun'un babası da geçmişte benzer bir haberi ulusal basına sızdırdığı için "vatan haini" ilan edilip dışlanmış. Feridun, babasının itibarını iade etmek için bu haberi önce kendi gazetesinde, kendi imzasıyla yayınlamak istiyor. Bu, karakterin motivasyonunu derinleştirdi.

​Sonuç: Yazarın Kontrolü

Gördüğünüz gibi, yapay zeka (bu örnekte Claude 3.5 ve Sudowrite kullanıldı) Feridun'un hikayesini "yazmadı". Sadece;
​Bürokrasi ve askeriye arasındaki hassas dengeyi kurmamıza yardım etti.
​Atmosferik betimlemeler için kelime hazinemizi zenginleştirdi.
​Mantık hatalarını biz daha yazmaya başlamadan tespit etti.
​Makine iskeleti kurabilir, ama o iskelete ruhu üfleyecek olan, Eğirdir'in rüzgarını yüzünde hisseden sizsiniz.